REFERANSLAR
Kimlerle çalıştım, ne yaptım
Aşağıdaki referanslar birlikte çalıştığım işletmelerden bir kısmı. Her biri için ne yaptığımı tek tek yazdım; süsleme yok, yapılan işin kendisi var. Bazı müşterilerim isimlerinin geçmesini istemediği için bu liste çalıştığım işlerin tamamını göstermiyor. Listede gördüğün işletmelerin bir kısmıyla üç yılı aşkın süredir çalışıyorum, bir kısmıyla tek bir proje için yollarımız kesişti. İkisi de bana göre geçerli bir referans; önemli olan işin düzgün bitmiş olması.
Continent Logistics
Web sitesi tasarımını baştan sona üstlendim. Lojistik tarafında müşteri ilk teması genelde site üzerinden kuruyor, o yüzden sayfa yapısını hız ve iletişim formu odaklı kurguladık. Kurumsal e-posta tarafında da aktif destek vermeye devam ediyorum.
Seyyahın Çiftliği
Meta Ads reklam yönetimi ve pazarlama danışmanlığı verdim. Görsel ağırlıklı bir iş olduğu için kampanya kurgusu içerik ve kitle tarafına dayandı. Reklam dışında ne satılacağı ve nasıl anlatılacağı konusunda da birlikte çalıştık.
OX Group
Google Haritalar işletme kimliğinin sıfırdan oluşturulmasında ve doğrulanmasında destek verdim. Kategori seçimi, hizmet tanımları ve profil bilgilerinin site ile tutarlı hale getirilmesi bu işin en kritik kısmıydı.
Tatilox
Google Haritalar tarafında çalışma yürüttüm. Konaklama işlerinde arayan kişi çoğunlukla bölge adıyla arama yapıyor, bu yüzden hizmet bölgesi ve kategori kurgusu üzerinde durduk.
Mersin Dağ Evleri
SEO çalışması yürüttüm. Sitenin teknik durumu, sayfa yapısı ve içerik tarafında hangi aramalarda görünmesi gerektiği üzerine çalıştık. Yerel arama bu işte doğrudan rezervasyona dönüyor.
Estado Originals
Meta Ads yönetimi. Ürün görselinin ve kreatif çeşitliliğinin doğrudan maliyeti belirlediği bir kategori; kampanya yapısını buna göre kurdum.
Rengin Tekstil
Meta Ads yönetimi. Tekstil tarafında kitle testi ve kreatif rotasyonu, tek bir kampanyayı uzun süre çalıştırmaktan çok daha iyi sonuç veriyor.
Çimelya
Google Ads ve SEO tarafını birlikte yürüttüm. Reklamın hemen getirdiği talep ile organik tarafın uzun vadeli birikimini aynı anda çalıştırmak bu işletme için doğru kurgu oldu.
Veteriner kliniği
Web sitesi çalışması yaptım. Kliniklerde site, Google Haritalar profilinden gelen ziyaretçinin güvenini tazelediği yer; randevu akışını buna göre sadeleştirdik.
Gökçen Kalak Hukuk Bürosu
Web sitesi, SEO ve Google Haritalar tarafını birlikte yürüttüm. Hukukta arama hacmi düşük ama niyet çok yüksek; bu yüzden az sayıda doğru kelimeye ve Haritalar görünürlüğüne odaklandık. Büronun bulunduğu bölgede aranırken görünmek, genel kelimelerde sıralanmaktan daha değerli.
ORTAK NOKTA
Bu referansların ortak yanı ne?
Listeye bakınca lojistikten butiğe, konaklamadan veteriner kliniğine kadar birbirinden çok farklı işler görüyorsun. Ama bu referanslar üç noktada birbirine benziyor ve benimle çalışmayı düşünüyorsan asıl bakman gereken yer bu benzerlikler.
Hepsinde tek muhatap benim
Bu işletmelerin hiçbirinde araya bir ekip girmedi. Reklam hesabını açan, siteyi kuran, raporu yazan ve telefonu açan aynı kişi. Referanslarımın çoğunun uzun süredir devam etmesinin sebebi de büyük ölçüde bu.
Kanal değil, sorun seçildi
Hiçbirine “şu paketi alın” demedim. Önce hangi kanalın o iş için mantıklı olduğuna baktık. Bazısında Google Haritalar tek başına yetti, bazısında reklam vermeden önce sitenin düzelmesi gerekti.
Küçük başlayıp büyüdü
Neredeyse hepsi tek bir işle başladı: bir profil kurulumu, bir site, bir kampanya. İşleyince kapsam genişledi. Referanslar sayfasında gördüğün çok kanallı işlerin çoğu böyle başladı, ilk günden büyük bir paketle değil.
ŞEFFAFLIK
Referanslarımda neden yüzde ve rakam yok?
Çoğu ajansın referanslar sayfasında “%300 satış artışı” gibi başlıklar görürsün. Ben o rakamları buraya yazmıyorum ve sebebini açıkça anlatayım.
Rakam müşterinin malı
Bir işletmenin ciro, dönüşüm ve reklam maliyeti verisi bana ait değil. İzin almadan paylaşmam. İzin verildiğinde bile rakamın hangi dönemde, hangi bütçeyle ve hangi koşullarda çıktığını anlatmadan yazmak yanıltıcı oluyor.
Tek rakam hiçbir şey anlatmaz
“Satış üç katına çıktı” cümlesi, işletme sıfırdan başladıysa da doğru olabilir. Bu yüzden referanslar bölümünde iş tanımını yazıyorum, sonuç iddiasını değil. Kendi işine dair gerçekçi bir tahmini ilk görüşmede, senin verine bakarak konuşuyoruz.
Bir ajansın referanslarını nasıl doğrularsın?
Referanslar sayfaları genelde logo duvarına dönüşüyor ve logo koymak kolay. Kiminle çalışacağına karar vermeden önce şu beş adımı uygularsan, referansların gerçek olup olmadığını yarım saatte anlarsın. Bu liste benim için de geçerli; aşağıdakileri bana da sorabilirsin.
- İsim iste, logo değil. Logo duvarındaki markaların hangisiyle gerçekten çalışıldığı belli olmaz. İsim ve yapılan işin tanımı birlikte verilmelidir.
- Ne yapıldığını sor. “Dijital pazarlamasını yaptık” bir iş tanımı değil. Hangi kanal, hangi süre, hangi kapsam sorusuna net cevap gelmeli.
- Müşteriyi ara. Referans verildiyse ulaşmana da itiraz edilmemeli. Ben aksini söyleyen bir iş biliyorsam bunu baştan belirtirim, ama genelde belirtmem gereken bir durum olmuyor.
- Hesap sahipliğini sor. Reklam hesabı kimin adına açılmıştı, iş bittiğinde veri kimde kaldı? Bu tek soru, çalışma biçimi hakkında çok şey söylüyor.
- Bitmiş işleri sor. Sadece devam eden işleri gösteren bir liste eksiktir. Biten işlerin neden bittiği, en az devam edenler kadar bilgilendirici.
Bu sayfada yüzde ve grafik göremezsin, bunun sebebini aşağıda ayrıca yazdım. Kısaca: rakamlar müşterinin malı ve tek bir rakam bağlamından koparıldığında yanıltıcı oluyor.
Hangi sektörlerde iş yaptım?
Referanslar listesine sektör gözüyle bakınca tablo daha okunur hâle geliyor. Aşağıda hangi alanda ne tür bir iş yürüttüğümü ve o işin hangi hizmet başlığına denk geldiğini toparladım.
| Sektör | Yürütülen iş | İlgili hizmet |
|---|---|---|
| Lojistik ve nakliye | Kurumsal görünürlük ve arama tarafı | SEO hizmeti |
| Turizm ve konaklama | İşletme profili, rezervasyon talebi | Google Haritalar SEO |
| Tekstil ve moda | Sosyal tarafta talep yaratma | Meta Ads yönetimi |
| Sağlık ve veterinerlik | Yerel arama ve randevu talebi | Google Haritalar SEO |
| Hukuk | Arama tarafında nitelikli talep | Google reklam verme |
| Perakende ve butik | İçerik düzeni ve reklam bağlantısı | Sosyal medya yönetimi |
Sektörünü bu listede göremiyorsan bu çalışamayacağımız anlamına gelmiyor. Referanslar bir uzmanlık sınırı değil, geçmişin kaydı. Görüşmede senin sektöründe talebin gerçekten var olup olmadığına birlikte bakıyoruz; yoksa bunu da söylüyorum.
Son bir hatırlatma: bu sayfadaki işletmelerin bir kısmıyla çalışma hâlâ devam ediyor, bir kısmıyla bitti. Biten işlerin sebebi çoğu zaman başarısızlık değil; işletmenin ekip kurması, sezonun kapanması ya da önceliklerin değişmesi oluyor. Referanslar listesini bu yüzden “devam eden” ve “biten” diye ayırmıyorum, çünkü ikisi de aynı işin kaydı.
Bu sayfada okuduğun her satırı ilk görüşmede tekrar konuşabiliriz. Hangi işletmede tam olarak ne yaptığımı, ne kadar sürdüğünü ve neyin işe yaramadığını da sorabilirsin. İşe yaramayan denemeleri anlatmak referans vermenin en dürüst hâli.
Referanslar sayfası hazırlarken en zor karar, neyi yazmayacağına karar vermek. Ben üç şeyi bilerek dışarıda bıraktım. Birincisi bütçe rakamları: bir işletmenin aylık reklam bütçesi rakibinin bilmesi gereken bir bilgi değil. İkincisi yüzde artışlar: bağlamı olmayan bir yüzde, düşük bir tabandan hesaplandığında etkileyici görünür ama hiçbir şey anlatmaz. Üçüncüsü de ekran görüntüleri: panel görüntüsü isteyen herkes benzerini üretebiliyor, dolayısıyla kanıt değeri düşük.
Bunların yerine yaptığım işi cümleyle anlatmayı tercih ediyorum. Hangi işletmede hangi kanalı kurduğum, ne kadar sürdüğü ve neyin değiştiği yazılı. Doğrulamak istersen müşteriyle konuşmanı da memnuniyetle ayarlarım; referans vermenin tek gerçek testi bu zaten.
SIK SORULANLAR
Referanslar hakkında merak edilenler
Referanslar konusunda en çok gelen soruları buraya topladım.
İLK ADIM
Referansları gördün, sırada ne var?
Bir danışman seçerken bakılacak son şey referanslar listesidir aslında. Asıl önemli olan, seninle konuştuğunda işini anlayıp anlamadığı ve sana ne yapamayacağını da söyleyip söylemediğidir. İlk görüşmede sana bir şey satmaya çalışmıyorum: mevcut durumunu görüyorum, hangi kanalın senin için mantıklı olduğunu söylüyorum ve gerekirse “bu iş için bana ihtiyacın yok” diyebiliyorum. Verdiğim hizmetlerin tamamını hizmetler sayfasında, nasıl çalıştığımı hakkımda sayfasında bulabilirsin. Yapay zekayı işin neresinde kullandığımı merak ediyorsan AI Stack sayfası onu anlatıyor. Bir danışman değerlendirirken nelere dikkat edilmesi gerektiğini Google’ın kendi başlangıç rehberi de tarafsız bir kaynak olarak anlatıyor; sıralama garantisi veren kimseye güvenilmemesi gerektiğini oradan da okuyabilirsin. Referansları inceledikten sonra aklına takılan bir şey kalırsa doğrudan yazman yeterli, 24 saat içinde dönüyorum.